Auteur: admin

Ria Klein Bramel heeft afscheid genomen van Urtica de Vijfsprong.

Zij is de laatste van de vier oprichters die hier nog werkzaam was en heeft bijna vierentwintig jaar kaas gemaakt met melk van eigen koeien. Soms was er zoveel vraag naar de Vijfsprongkaas dat er alleen jonge kaas verkrijgbaar was omdat de kaas de tijd niet kreeg om te rijpen. Met Ria vertrekt er een echte vakvrouw.

Ria: “Op Warmonderhof heb ik kaas leren maken. Van onze eerste koe Mirjam, vernoemt naar de oudste dochter, heb ik in 1984 mijn eerste Vijfsprong kaasjes gemaakt. Het verwerken van de eigen zuivel heeft zich langzaam ontwikkeld. De melk ging eerst naar afhaalpunten in Zutphen, de ‘melkkring’. Nu wordt de meeste melk door onszelf verwerkt tot kwark, yoghurt, acidophilus, crème fraîche, slagroom en kaas. We begonnen met kwark en in de eerste jaren zijn er veel mensen geweest die kwark en kaas maakten. Dat was voor winkels in Zutphen en Odin. Odin kreeg steeds meer winkels en wij maakten steeds meer kwark. In die tijd zorgde ik voor onze zes kinderen. Toen de jongste naar school ging, in 1997, ben ik hier de kaasmaker geworden.

Er waren toen veel kazen met gebreken, meestal waren ze niet echt goed van smaak. Boer Willem Beekman en ik zijn toen gaan onderzoeken wat van invloed was op de smaak van de kaas. Dat was een leuk proces; steeds één ding veranderen en dan weer testen. Uiteindelijk is met een ander zuursel de smaak enorm verbeterd. Van Odin kwam de vraag of we vegetarische babykaas wilden leveren. Het was wel efficiënt om dan voor alle kaas vegetarisch stremsel te gebruiken. Het werkt prima maar het is eigenlijk vreemd om te doen aangezien er toch geslacht moet worden. Om melkkoeien te houden moeten ze namelijk kalveren en de veestapel kan niet eindeloos aangroeien, dus er worden kalveren geslacht voor consumptie. Dan zou je ook de maagsappen van het kalf kunnen gebruiken om de melk te stremmen.

In de loop der jaren is de afzet groter geworden. Het is altijd wel lastig om het aanbod op de vraag af te stemmen. Als de afzet van de kwark stagneert dan is er veel melk over om kaas van te maken. Deze zomer was er minder melk door de droogte en veel vraag naar kwark, daarom kon er maar weinig kaas gemaakt worden. Er zijn zo steeds veel of juist weinig kazen van een bepaalde periode.

Het mooiste van de afgelopen jaren is met de mensen werken en te zien hoe zij zich ontwikkelen. Cliënten die steeds zelfstandiger worden en nu sommige dingen sneller en handiger kunnen dan ikzelf. Dat is heel leuk, en samen zingen onder het werk. Ik heb veel mooie herinneringen aan samenwerken. Bijvoorbeeld ook hoe ik met iemand in de kersttijd heel veel kaas maakte en ook nog een grote schoonmaak hield omdat er verder niemand was.

Kaas maken is fysiek heel inspannend. Vroeger was dat geen probleem. Maar na verloop van jaren merk ik wel dat ik er niet zoveel meer naast kon doen. Ik kan me nu niet meer voorstellen dat ik dit 24 jaar heb volgehouden. En zes kinderen heb opgevoed waarvoor ik elke dag een was moest draaien. En dit hele bedrijf opbouwen. Ik geniet nu sinds een aantal weken van mijn pensioen.

Het is wel gek om geen verbinding meer te hebben met de Vijfsprong. Ik ben er als oprichter natuurlijk altijd bij betrokken geweest. Ik woon er naast maar heb er nu dan niet meer iets te zoeken. Daar moet ik mijn weg nog in vinden. Maar ik geniet er van om geen kaas meer te hoeven maken en lekker in mijn tuin te kunnen werken.”

Tijdens het afscheid hield Edith Lammerts van Bueren een lezing over biologisch dynamische landbouw. Ria werd toegesproken en toegezongen. Als afsluiting genoten we van een sapje en … een stukje kaas.

Bij Urtica de Vijfsprong zoeken ze continu naar de balans tussen mens en natuur. Dat werd maandag 28 augustus wel duidelijk tijdens het bezoek van minister Van der Wal voor Natuur en Stikstof aan de groene zorgorganisatie in Vorden. De natuurinclusieve zorg die ze bij Urtica bieden, wordt in praktijk gebracht tijdens het werk van de cliënten bij De Vijfsprong op de biodynamische boerderij en tuinderij.

Tijdens het bezoek op deze zonnige nazomerdag kreeg de minister een rondleiding langs alle onderdelen van Urtica de Vijfsprong. Van buitenvergaderen naar de tuinderij en boerderij, en via de kassen en de kaasmakerij naar de biologische supermarkt van de Vijfsprong. “We focussen ons erop dat ieder bedrijfsonderdeel zichzelf kan redden. We werken in goede harmonie samen en hebben we elkaar nodig”, legt Bram van den Esker uit.

De rondleiding eindigde op het plein, waar de minister met boer, Guus van Imhoff en Bram van den Esker, directeur, in gesprek ging. Guus van Imhoff vertelt: “wij passen als boerenbedrijf qua stalmodel en het aantal weide-uren niet in de bestaande modellen. Maar zijn wel voorloper voor vele bedrijven. ”En voorloper is Urtica de Vijfsprong al bijna 40 jaar, ook als groene GGZ-organisatie. De zorgorganisatie biedt begeleid wonen op verschillende plekken in Vorden en omgeving. Daar wordt gewerkt in het Huis (ondersteuning), in de tuinderij en kas, op de boerderij, in het zuivelteam en de supermarkt met onder andere producten van het eigen bedrijf.

Het landbouwbedrijf streeft een gesloten bedrijfskringloop na. Alles wat er aan voer, mest, etc. nodig is komt zo veel mogelijk van het eigen bedrijf. De Vijfsprong heeft 50 melkkoeien die 300.000 liter melk produceren, die op eigen erf wordt verwerkt tot kaas en zuivelproducten (melk, yoghurt, kwark, slagroom). Daarnaast zijn er varkens, kippen en is er een tuinderij waar groenten en vruchten worden geteeld. De producten worden in de eigen winkel en andere verkooppunten verkocht.

“Ik ben heel enthousiast over wat ik hier gehoord en gezien heb. Bij jullie ervaar je echt de wederkerigheid in de balans tussen zorg en natuur: natuur is goed voor mensen en mensen zijn goed voor de natuur, echt heel mooi”, sluit minister Van der Wal het werkbezoek af.

Februari 2022. Op perron 3 in Zutphen begint het avontuur. Druk pratend, vol verwachting klopt ons hart. Ja, daar ziet Pippa de trein komen. Ze heeft mij vol trots haar rode trui met witte letters PARIS laten zien. Miran, Beate, Albert, Mirjam, Marianne en Martijn lopen de trein in. Op Arnhem centraal zien we op de schermen dat de RE 19 naar Düsseldorf gaat. We lopen richting de zijde van Sonsbeekpark. In de donkerte worden we al verwelkomd door de conductrice die haar hoofd door het raampje van de machinist steekt. We zijn ruim op tijd. Marianne ziet Albert de Vries aan komen lopen, Compleet!

De RE 19 rijdt weg en vliegt de Nederlandse stations voorbij. In zevenaar stopt hij nog even. Aussteigen an rechten seite ….. Horen we, totdat hij stopt op het eindpunt Dusseldorf Haubtbahnhof. Welke trein moeten we nu hebben? Staan we op het juiste perron? of toch niet. De hele stoet zet zich in beweging als we erachter komen dat we nog een stukje moeten lopen. 100 meter zijn we nu al dichter bij Oostenrijk! In de ICE 623 in wagon 23, drie uur lang naar buiten kijken, lezen, babbelen en daar is station Nürnberg een volgende overstap. Onderweg merken we dat de trein zo hard gaat dat als we een foto moment zien, er weer een boom, tunnel of muur voor staat. Toch lukt het soms om een mooie kerk, kasteel of landschap te knippen.

Linz aangekomen, uit de trein naar boven, daar staan Peter, Rainer, Lucas en Wiebe. Dit zijn mensen uit de andere groepen uit Duitsland en Oostenrijk die bij ons deze week aansluiten. Peter wenkt ons, Wiebe wijst ons naar zijn bus. In de bus heerst wederom een uitgelaten stemming, verwondert over de kerstman die de arreslee gemist heeft en nog voor een winkel staat.

Wiebe spreekt Nederlands tot onze verassing, Miran vraagt hoe dat kan, vol trots zegt hij dat hij in Friesland geboren is. Na een kleine file razen we naar restaurant “Ernst” vlakbij de Donau. Daar ontmoeten we de andere Duitsers en Oostenrijkers. Laat dat eten en drinken maar aan Oostenrijkers over bedenk ik mij. We krijgen de bus van Wiebe mee en reizen naar ons hotel alvorens we eerst de verkeerde afslag op een bijzondere kruising genomen hebben. Na 5 minuten keren we om en maken we een mooie bocht onder een brug door en rijden we zeer dicht bij de Donau op een zeeeerrr smalle weg in de mist naar ons Hotel. Marianne heeft het Pinguïnspel weer meegenomen. Dan gaan we ieder naar onze eigen kamer en gaan slapen.

’s Morgens staat Aachim bij de deur van de grote feestzaal ons te verwelkomen met een lichte spanning op zijn gezicht, jullie zijn net op tijd. Binnengekomen loop ik met Martijn de grote zaal in. Iedereen zit al op zijn plaats. Ik kijk rond en herken hier en daar een gezicht, een verwelkoming die ik niet had verwacht. Zingen, spreuken en uitleg over wat er komen gaat. Af en toe staat er iemand op en loopt de zaal uit, niemand kijkt op iedereen laat gebeuren wat er gebeurt. Dan worden de werkgroepen bekend gemaakt: Gunter houtwerkplaats, Elizabeth in de stal, Rainer in de bakkerij, Maria in het koffiecafe. Martijn gaat naar het hout, ik ga met hem mee. ín de werkplaats gaan we latten schuren. Die een onderdeel worden van een balustrade voor het nieuwe terras. Een nieuw onderdeel aan deze prachtige boerderij. Door zijn hoogte heeft het iets van een slot of een Schlöss zoals ze dat hier in Oostenrijk zeggen. Leerling Gunter laat ons zien hoe het gedaan moet worden. Peter uit Duitsland wordt geraakt door de diepe verbinding die leerling Gunter heeft met het hout.

Dan wordt er stipt om 12:00 uur gegeten. Ik sluit met Martijn aan bij de tafel waar onze chauffeur van de eerste dag, Wiebe, een oudere wijze man met lange witte haren, met Thomas zit te praten. Thomas heeft ons in de ochtendkring een Euritmie oefening laten zien die we allemaal nadeden. Een oefening waarin we ons openen in het licht en dit naar de aarde brengen. ‘s Avonds wordt er in een restaurant gegeten.

De volgende dag sta ik met ik met boerin Elizabeth in de koeienstal, samen met een andere Urticaan en nog vier anderen. Christiaan gaat “voordoend”, gefocust het uitmesten van de paardestal demonstreren. Samen met iemand uit de Duitse club mest ik de ruimte uit. Elisabeth duidt mijn handelingsimpuls als verbindend-ondersteunend. Dan zijn er nog maar 10 minuten over, en moet nog alles opgestrooid worden. Als een razende in de hoogste versnelling, als een geoliede machiene vliegt het stro rond.

’s Middags mogen we met Konrad mee voor een rondleiding. 25 jaar geleden is de boerderij gekocht van een weduwe en omgebouwd tot wat het nu is. Er wonen 16 mensen en er komen nog eens 10 mensen elke dag werken. Een klein doolhof waar ik na twee dagen de weg begin te vinden. We mogen in Silka haar kamer kijken. Miran ziet een mooie pop in bed liggen en Martijn wordt gegrepen door een Maria afbeelding op antroposofische wijze geschilderd. Aachim woont er ook met zijn vrouw en twee kinderen. Ik kom Alfa tegen in de grote kas en we bekijken de wintergroente: veldsla, rucola en spinazie. Buiten is Olivier met een trekker in de weer, Aachim staat wat te doen in de werkplaats. Julia en Johannes schilderen in het schildersatelier, de fruitbomen staan in de knop, de mist verhindert ons het zicht maar maakt er een sfeervol winterplaatje van. Maria schenkt koffie, iedereen werkt, loopt rond, praat en speelt ……… een plek waar je wil zijn!!!